Model odlewniczy rzadko pojawia się w zapytaniu ofertowym, a często przesądza o koszcie zakupu w kolejnych latach. To od niego zależy, czy partia zamówiona za pięć lat będzie wymiarowo zgodna z dzisiejszą, ile kosztuje pierwsze zamówienie w stosunku do następnych i czy w razie potrzeby można przenieść produkcję do innego dostawcy. Poniżej odpowiadamy na trzy pytania z tytułu i podajemy listę ustaleń, które warto zawrzeć w umowie przed pierwszym zamówieniem.
Model odlewniczy to wzór części, według którego wykonuje się formę. Forma piaskowa jest jednorazowa i po zalaniu zostaje rozbita, aby wydobyć odlew. Model pozostaje, dzięki czemu każda kolejna forma, a więc każdy kolejny odlew, ma ten sam kształt.
Rysunek opisuje gotową część, model opisuje odlew. Różnice są celowe:
Jeżeli część ma wnęki lub kanały wewnętrzne, potrzebne są również rdzennice, czyli formy do wykonania rdzeni odwzorowujących wnętrze odlewu. Model razem z rdzennicami tworzy oprzyrządowanie odlewnicze. W umowie warto posługiwać się tym pojęciem, a nie samym „modelem”, aby ustalenia obejmowały również rdzennice.
Jeżeli do realizacji zamówienia potrzebny jest nowy model, przygotowujemy go w ramach zamówienia. Zamawiający nie musi szukać modelarni ani koordynować jej pracy z producentem odlewów. Odpowiadamy za zgodność odlewu z dokumentacją i udzielamy na niego gwarancji.
Gdy nie ma rysunku ani modelu, punktem wyjścia jest zużyta część. W razie potrzeby skanujemy ją 3D, opracowujemy model 3D i dokumentację 2D, dobieramy naddatki oraz zakres obróbki mechanicznej. Na tej podstawie powstaje model, a zamawiający zyskuje dokumentację części, której wcześniej nie miał. Przebieg tego procesu opisujemy w artykule Jak zamówić odlew bez rysunku.
Jeżeli zamawiający dysponuje modelem z wcześniejszej produkcji, wystarczy wskazać to w zapytaniu. Przed użyciem taki model należy ocenić pod względem kompletności (łącznie z rdzennicami), stan techniczny, materiał, dla którego został wykonany, oraz zgodność z technologią formowania.
Trwałość modelu zależy przede wszystkim od materiału, z którego go wykonano:
| Materiał modelu | Zastosowanie | Trwałość |
|---|---|---|
| drewno | pojedyncze odlewy i krótkie serie, duże gabaryty | najniższa; drewno chłonie wilgoć i ściera się podczas formowania |
| tworzywo (żywice, poliuretan) | serie powtarzalne, detale o podwyższonych wymaganiach wymiarowych | wyższa niż drewna, lepsza stabilność wymiarów |
| metal (np. aluminium) | długie serie, formowanie maszynowe | najwyższa |
| druk 3D | szybkie wykonanie modelu lub rdzennicy, prototypy, kształty trudne do wykonania ręcznie | zależna od materiału wydruku |
Jednej liczby odlewów, które wytrzyma model, nie podajemy celowo: zależy ona od masy i złożoności odlewu, techniki formowania oraz tego, jak często model jest używany i przechowywany. Zamiast niej prosimy w zapytaniu o prognozę zapotrzebowania na kolejne lata. Na tej podstawie dobieramy materiał modelu tak, aby nie przepłacać za trwałość, która nie będzie potrzebna, i nie wykonywać modelu ponownie po kilku latach.
Koszt modelu ponosi się jednorazowo i rozkłada na wszystkie odlewy wykonane z jego użyciem. Przy pojedynczym odlewie stanowi on znaczną część wartości zamówienia. Przy serii lub zamówieniach powtarzanych co roku jego udział w cenie jednostkowej wyraźnie maleje.
Dla działu zakupów wynikają z tego dwa wnioski. Po pierwsze, cena pierwszego zamówienia nie jest dobrą miarą porównawczą ofert; lepszą jest koszt w całym okresie zakupów. Po drugie, przy porównywaniu ofert trzeba sprawdzić, czy model jest wliczony w cenę odlewów, czy wykazany osobno.
Model może należeć do zamawiającego albo do producenta odlewów.
W naszej praktyce zasady ustalamy indywidualnie dla zlecenia.
Każda zmiana konstrukcji części, oznaczona nową rewizją rysunku, wymaga sprawdzenia, czy model nadal jej odpowiada. W zależności od zakresu zmiany model się modyfikuje albo wykonuje od nowa. Dotyczy to również sytuacji, gdy do istniejących numerów detali dochodzą nowe wielkości elementów: zwykle wymagają one osobnego modelu. Przy zamówieniach powtarzalnych prosimy więc o każdorazowe przekazywanie aktualnej rewizji dokumentacji.
Dla odbiorców zagranicznych całą komunikację techniczną prowadzimy w języku angielskim: rysunki 2D i 3D, rewizje dokumentacji, uzgodnienia dotyczące obróbki oraz protokoły pomiarowe.
Modele zajmują miejsce, a modele drewniane wymagają suchego magazynu, który chroni je przed odkształceniem. Przed ponownym zamówieniem części po kilku latach warto potwierdzić, że model jest dostępny i w dobrym stanie. Przed ponownym użyciem model się sprawdza, a w razie potrzeby naprawia.
Proces przygotowania oprzyrządowania może budzić pewne wątpliwości, szczególnie przy pierwszej współpracy z nową odlewnią lub przy przenoszeniu produkcji. Aby ułatwić przygotowanie do zamówienia, zebraliśmy poniżej konkretne odpowiedzi na pytania, które najczęściej słyszymy od działów zakupów i inżynierów w kontekście modeli odlewniczych.
Wzór części, według którego wykonuje się formę odlewniczą. Uwzględnia skurcz metalu, naddatki na obróbkę, pochylenia i zaokrąglenia. Wykonuje się go jednorazowo i wykorzystuje przy kolejnych zamówieniach.
Jeżeli model jest potrzebny do realizacji zamówienia, przygotowujemy go w ramach zamówienia i uwzględniamy jego koszt w wycenie. Gdy zamawiający ma własny model, wystarczy wskazać to w zapytaniu.
Zależy to od materiału modelu, wielkości i złożoności odlewu, techniki formowania oraz częstotliwości użycia. Model drewniany zużywa się najszybciej, modele z tworzyw i metalu zachowują wymiary znacznie dłużej.
Rozstrzyga o tym umowa. Model może należeć do zamawiającego, który za niego zapłacił, albo do producenta odlewów. Przed pierwszym zamówieniem warto uzgodnić na piśmie własność, możliwość odbioru, utrzymanie i przechowywanie modelu.
Nie. Model wykonuje się jednorazowo. Przy kolejnym zamówieniu tej samej części korzystamy z istniejącego modelu, po sprawdzeniu jego stanu i zgodności z aktualną rewizją rysunku.
Mamy nadzieję, że powyższe odpowiedzi rozjaśniły kluczowe kwestie organizacyjne i ułatwią proces planowania produkcji. Jeżeli dysponują Państwo modelem z wcześniejszej produkcji, prosimy o informację w zapytaniu wraz ze wskazaniem, gdzie się on obecnie znajduje, co znacznie przyspieszy analizę technologiczną. Jeżeli modelu nie ma, kompleksowo zajmiemy się jego przygotowaniem i uwzględnimy to w wycenie, którą standardowo przesyłamy w ciągu maksymalnie 5 dni roboczych. Zapytanie ofertowe można wygodnie przesłać przez formularz na stronie lub bezpośrednio na adres kontakt@odlewnictwo.pl.
Model odlewniczy powstaje raz, ale towarzyszy części przez cały okres jej zakupów. Od niego zależy, czy partia zamówiona za kilka lat będzie wymiarowo zgodna z dzisiejszą, ile w rzeczywistości kosztuje każda sztuka i czy w razie potrzeby można przenieść produkcję do innego dostawcy. Dlatego rozmowę o modelu warto odbyć przed pierwszym zamówieniem, a nie w chwili, gdy okaże się potrzebny ponownie.
Przed wysłaniem zapytania warto odpowiedzieć sobie na kilka pytań. Ile odlewów tej części będą Państwo potrzebować w ciągu najbliższych lat? Czy model z wcześniejszej produkcji nadal istnieje i gdzie się znajduje? Czy oprzyrządowanie ma pozostać Państwa własnością, a jeśli tak, na jakich warunkach dostawca ma je przechowywać i utrzymywać? Czy rysunek, który Państwo przekazują, jest aktualną rewizją?
Odpowiedzi na te pytania pozwalają nam dobrać materiał modelu do rzeczywistego zapotrzebowania, uwzględnić jego koszt w wycenie przekazywanej w ciągu maksymalnie 5 dni roboczych i zapisać ustalenia tak, aby przy kolejnym zamówieniu nie trzeba było do nich wracać. Jeżeli części z tych informacji jeszcze nie ma, wystarczy wskazać to w zapytaniu; resztę ustalimy w toku przygotowania oferty. Pozostałe informacje potrzebne do wyceny opisujemy w artykule Co przesłać do wyceny odlewu, a czynniki ceny w artykule Co wpływa na cenę odlewu.
